أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

459

قانون ( فارسى )

4 - نوشيدن شراب ناب بدون آب كه خلط را برانگيزد و به حركت درمىآورد . كمتر اتفاق افتد كه ذات الريه جاى خود را به ذات الجنب بدهد ، اما عكسش زياد رخ مىدهد . و باوجود اين كم و بيشى باز ممكن است كه ذات الريه ، ذات الجنب شود كه در اين حالت نفس‌تنگى تا اندازه‌اى سبك مىشود . تأثير فصل و هوا در پيدايش ذات الجنب : اكثرا بيمارى ذات الجنب در پاييز و زمستان فراوان است و به‌ويژه كه آن پاييز و زمستان به دنبال بهارى زمستانى آمده باشند . در بهار زمستانى نيز زياد روىآور است . هنگام وزيدن باد شمال - كه باد شمالى مادهء ناباب و ريختنى را افزايش بخشد يا ماده را از حركت بازمىدارد و بند آورد - پهلودرد ، به درد آمدن دنده‌ها زياد مىشود و به‌ويژه اگر باد شمالى به دنبال باد جنوبى وزيدن آغاز كرده باشد . در تابستان و در هنگام وزيدن باد جنوب ، بيمارى ذات الجنب بسيار كم است ، اما اگر تابستان جنوبى و پربارش باشد ، ذات الجنب فراوان است . در پاييز پربارش نيز همچون تابستان پربارش ذات الجنب زياد است . اكثرا در آخر فصل پاييز كسانى كه صفرا دارند به ذات الجنب مبتلا مىشوند . علاوه بر آنچه گفتيم ، ذات الجنب روىهم‌رفته در هواى جنوبى ، در محيط زيست جنوبى در حين وزيدن بادهاى جنوبى ، كم است . زنانى كه عادت ماهانه دارند زمانى كه حيضشان جارى است كمتر به ذات الجنب مبتلا مىشوند . زيرا مزاج مايل به رطوبتى دارند و مزاج مرارى ندارند . اگر زن باردار به ذات الجنب مبتلا گردد ، هلاك مىشود . سالخوردگان كمتر به ذات الجنب مبتلا مىشوند ، اما اگر مبتلا شدند مىميرند ، زيرا نيروى بدنى آنها - كه كاهش يافته است - ناى آن را ندارد كه مادهء تحليل رفتهء ورم را از راه دهان برآرد و ورم را پاكسازى كند . گاهى رخ مىدهد كه ذات الجنب را اشتباها ذات الكبد مىدانند كه بايد فرق اين دو حالت را بدانى ! هرگاه از اثر ورم كبد آويزه‌ها ( معاليق ) كشيدگى يافتند ، كشيدگى به حجاب و غشاء مىرسد و درد احساس مىشود و به نفس‌تنگى مىانجامد . گاهى ممكن است ذات الجنب را سرسام بدانند . بيمارى ذات الجنب در حالتهاى زير بيمار را مىكشد : 1 - اگر روىآورهاى بيمارى بيشتر از متوقع باشد . 2 - گاهى كه به خفگى مىانجامد و بيمار خفه مىشود . 3 - هرگاه ذات الجنب به ذات الريه ، سل ، غش كردن و غيره - كه ذكرشان آمده است - منتهى